Verlichting

Als je begint met mediteren kan ‘verlichting’; een in het Boeddhisme gebruikte term, een doelstelling zijn. Verlichting verwijst naar iemand die ontwaakt is en die de werking van onze geest die ons gevangen houdt in lijden, doorziet. Een verlicht iemand weet ook de weg naar de verandering van deze geest, waardoor dit lijden wordt opgeheven. Verlichting wordt vaak voorgesteld als een zeer bijzondere staat van (bewust)zijn; bereikbaar voor slechts enkelen van ons. Zelfs vele boeddhisten denken dat ‘verlichting’ voor hen ‘te hoog gegrepen’ is. Daarnaast wordt het vaak voorgesteld als een staat wat je -of volledig wel- of volledig niet- bent. Ik ervaar inmiddels dat het voor iedereen bereikbaar is en dat het in fases verloopt.

Proces

Er zijn mensen waarbij kennelijk de staat van verlichting ineens en allesomvattend kwam. (Eckart Tolle is zo iemand) Voor de meesten van ons is het een proces, waarbij je steeds meer helder krijgt, dat ‘verlichting’ onze natuurlijke staat is. Die steeds minder bedekt wordt door onze aanhoudende stroom van gedachten, meningen en oordelen over onszelf en de wereld. Dus om termen van lichtschakelaars te spreken; ‘het licht’ wordt niet ineens aangezet. Maar het gaat via een dimmer die steeds meer open gedraaid wordt; met af en toe de noodzakelijke momenten van ‘terugval’. Als je in zo’n terugvalperiode zit (donker), zie je daar waarschijnlijk niet het noodzakelijke van in. Maar als je ze vaak genoeg gehad hebt, ga je ‘de terugval’ steeds makkelijker herkennen en verzet je jezelf er niet meer tegen. Waardoor ‘de terugval’ steeds minder heftig wordt en als mogelijkheid tot groei wordt (h)erkend. Juist door er niets meer aan te willen doen, maar het er gewoon te laten zijn. Het kan zelfs zo zijn dat je een terugval gaat verwelkomen als mogelijkheid om het ‘in het licht’ te zetten….

Stoppen met denken

Toen ik net begon met meditatie, dacht ik dat het vooral ging over ‘stoppen met denken’. Maar je kan niet ‘stoppen met denken’. Je kan alleen leren om het denken steeds meer waar te nemen, waardoor het denken (meestal) langzaamaan rustiger wordt. Maar gedachten blijven komen. En gaan ook weer (sneller) weg of vormen geen ‘nieuw verhaal’, als jij je er niet, of zo min mogelijk, mee bemoeit. Dus is het niet de bedoeling om te streven naar ‘stoppen met denken’. Het gaat vooral om de identificatie met je gedachten los te laten. Je HEBT gedachten, maar je BENT ze niet. Ik ben in de loop der jaren niet heel veel minder gaan denken door meditatie (wel wat), maar doorzie, in een groot aantal gevallen, wel eerder de onzin ervan. (Verhalen maken; vooral bij pijnlijke ervaringen/emoties) Soms is denken ook heel nuttig; bijvoorbeeld bij schaken of kruiswoordpuzzels oplossen, maar niet bij piekeren over wat geweest is of wat gaat komen. Door het denken structureel (dus dagelijkse een paar minuten) waar te nemen, wordt het steeds makkelijker om terug in het hier&nu te komen. En dat is erg handig als ik merk/voel dat ik in doemdenkscenario’s terecht kom. Er is dan een keuze om daar niet in mee te gaan….

Streven naar bijzondere ervaringen

Nadat ik iets beter in staat was gekomen om mijn denken waar te nemen, leefde er in mij toch een idee dat verlichting ging om een heel bijzondere ervaring, waarin je jezelf verbonden voelt met alles wat leeft. En ‘ik’ wilde uiteraard ook zo’n ervaring, zodat ook ‘ik’ bijzonder was….Gaandeweg werd het duidelijk dat het streven naar die bijzondere ervaring, eerder beperkend dan bevorderend werkte. Verlichting betreft niet iets wat het ‘ik’ kan bereiken, als ‘het’ maar genoeg z’n ‘best’ doet. Het is een ervaring die je overkomt, als je afleert om (ernaar) te streven. (en dus eigenlijk meer loskomt van de beperkte ervaring van ‘ik’) De paradox is echter, dat je daarvoor wel eerst stilte/meditatie ‘moet’ opzoeken. Dus ja; je ‘moet’ oefenen, maar dat is geen garantie op verlichting. Omdat die natuurlijke staat er namelijk altijd al is (kijk maar spelende kinderen of je huisdieren), maar meestal bedekt wordt door die identificatie met datgene wat er aan gedachten in ons hoofd opkomt. Er zijn geen ‘goede’ of ‘slechte’ meditaties. ‘De slechtste’ zouden achteraf misschien wel eens ‘de beste’ kunnen zijn; in die zin dat ze het meeste zelfinzicht hebben opgeleverd.

Niet heel bijzonder, maar wel bijzonder prettig

Ik ben best lang best gefrustreerd geweest over het feit, dat veel mensen allerlei kennelijk prachtige ervaringen hadden tijdens meditatie en dat ik al die tijd eigenlijk alleen maar met mezelf aan het ‘knokken’ was. Ik heb slechts zelden het gevoel van eenheid/universele energie. Als die ervaring er is, voelt het als een enorme vreugde en heerlijke energie; meestal slechts seconden, maar dat gevoel is dan zo intens dat ik er weer een tijdje tegen kan, om met die frustrerende resterende tijd in meditatie om te gaan 🙂

Mijn ‘hier & nu zijn’ is ook geen extatische ervaring, maar meestal een heel normaal gevoel; rustig en tevreden, met een ruimer gewaarzijn. Een totale ervaring: gedachten, een ‘ik’ die ze ‘denkt’, de wind langs de huid, de geluiden, de enorme ruimte waar ‘ik’ me in bevind, andere mensen, voeten die contact met de grond hebben en dat allemaal tegelijk voelen/ervaren. Niet heel bijzonder, maar wel bijzonder prettig. Een vorm van uitzoomen; zeg maar, waarbij alles waargenomen wordt; zowel de ervaring als de ervaarder…

Iedereen is verlicht….

We zijn allemaal verlicht, alleen de truc is om dat ook zo te ervaren. We ervaren het, als we (even) niet meer denken en volledig in het huidige moment kunnen zijn. Dat gebeurt ons allemaal wel eens per ongeluk bij bepaalde momenten in ons leven. Onze adem stokt en we zijn volledig in het NU. Direct gaan we erover nadenken of willen we deze momenten ‘vasthouden, waarmee ze direct weer ‘weg’ zijn. En dat kan dan weer heel frustrerend voelen. Het goede nieuws is: als je het eenmaal herkent, zullen deze momenten alleen maar toe gaan nemen en wordt het steeds makkelijker om dat ruimere gewaarzijn te ervaren. Ondanks dat (een deel van) je verstand verwoede pogingen blijft doen om dit te saboteren… Niks van aantrekken; lekker doorgaan. Maak van ‘verlichting’ niet je doel, maar ervaar dat er een ‘verlichting’ optreedt van je doemdenken, als je het denken regelmatig aanschouwt.

Het komt goed, omdat het namelijk al goed is…

Comments (0)